Sun'iy intellekt kashfiyotchisi Yann LeKun ogohlantiradi: Kremniy vodiysi "boshi berk ko'chaga" qarab ketmoqda

Sun'iy intellekt (SI) sohasining asoschilaridan biri, Turing mukofoti sovrindori Yann LeKun texnologiya olamida yangi munozaralarga sabab bo'lgan bayonot bilan chiqdi. 40 yildan ortiq vaqt davomida kompyuter fanlari bilan shug'ullanib kelayotgan olim Kremniy vodiysidagi hozirgi "SI bumini" tanqidiy baholab, sanoat noto'g'ri yo'nalishda harakat qilayotganini ta'kidladi. Uning fikricha, ChatGPT kabi mashhur mahsulotlar asosi bo'lgan Katta Til Modellari (LLM) tez orada o'zining rivojlanish chegarasiga yetib boradi.

Meta-dan ketish va erkin fikrlash

O'n yildan ortiq vaqt davomida Meta (Facebook va Instagram bosh kompaniyasi) tarkibida bosh olim sifatida faoliyat yuritgan LeKun, noyabr oyida lavozimidan ketganidan so'ng yanada ochiqroq gapira boshladi. U Kremniy vodiysidagi kompaniyalar o'rtasidagi "podadek ergashish" (herd effect) hodisasini tanqid qilib, hamma bir xil texnologiya ustida ishlayotganini va bu uzoq muddatli istiqbolda istiqbolliroq bo'lgan boshqa yondashuvlarga joy qoldirmayotganini aytdi.

LLM texnologiyasi va uning chegaralari

LeKunning ta'kidlashicha, hozirgi kompaniyalar inson darajasidagi intellektga yoki super-intellektga (AGI) erishish uchun LLM texnologiyasiga milliardlab dollar va mislsiz resurslar sarflamoqda. Biroq, u bu yo'l "boshi berk ko'cha" ekanligidan ogohlantirmoqda. LLMlar faqat navbatdagi so'zni taxmin qilishga asoslangan bo'lib, ular dunyoning haqiqiy qonuniyatlarini tushunish, mantiqiy xulosa chiqarish va rejalashtirish qobiliyatiga ega emas.

Raqobat va global xavf

Olimning fikricha, agar Kremniy vodiysi faqat LLMlar bilan cheklanib qolsa, boshqa ijodiy yondashuvlarga ega bo'lgan xorijiy, ayniqsa, Xitoy kompaniyalari ushbu poygada g'olib chiqishi mumkin. "Hozir hamma bitta narsaga yopishib olgan, bu esa innovatsiyalar uchun xavflidir," — deydi u o'z intervyusida. Bu tendensiya texnologik turg'unlikka olib kelishi mumkin.

Haqiqiy intellektga yo'l

LeKun sun'iy umumiy intellektga (AGI) erishish uchun matndan tashqari, vizual va sensor ma'lumotlarni ham qayta ishlay oladigan mutlaqo yangi arxitekturalar zarurligini uzoq vaqtdan beri ta'kidlab keladi. Uning fikricha, hozirgi texnologiya rivoji qancha mablag' sarflanmasin, baribir ma'lum bir nuqtada to'xtab qoladi. Texnologik gigantlar o'rtasidagi bu poyga endilikda faqat "kim ko'proq server sotib oladi" degan savolga aylanib qolgan bo'lib, bu fanning fundamental o'sishiga yordam bermasligi mumkin.

LeKun kabi tajribali mutaxassisning bu ogohlantirishi SI sanoatidagi investorlar va ishlab chiquvchilar uchun jiddiy signal bo'lib xizmat qilishi shubhasiz. Texnologiya olami hozirda muhim chorrahada turibdi: yo mavjud yo'ldan davom etish yoki butunlay yangi ufqlarni izlash.